Zakelijke dienstverlening · Nederland · Wet DBA

De vijfjarige schaduw van de Nederlandse opdrachtgever: handhaving Wet DBA keert terug.

Op 1 januari 2025, na negen jaar terughoudendheid, liep de Belastingdienst weer de kamer binnen. Het handhavingsmoratorium op de Wet DBA was voorbij; de volledige handhaving op schijnzelfstandigheid — het inhuren van een zzp'er voor werk dat feitelijk op dienstverband lijkt — werd die ochtend hervat. Wanneer de fiscus nu een freelancer herclassificeert, stuurt zij de rekening niet naar de freelancer. Zij stuurt hem naar het bedrijf dat haar inhuurde, voor naheffing van loonheffing en premies sociale verzekeringen tot vijf jaar terug, slechts begrensd door die afkapdatum van 1 januari. De modelovereenkomsten waar Nederlandse bedrijven sinds 2016 een zakelijke opdracht mee onderbouwden, werden vanaf 6 september 2024 niet meer goedgekeurd — drie maanden voordat het moratorium eindigde. De gratieperiode op verzuimboetes voor 2025 is gedeeltelijk verlengd in 2026, maar vergrijpboetes voor opzet of grove schuld zijn al actief, en het volledige boeteregime treedt in werking op 1 januari 2027. De status hangt af van een holistische toets van gezag, persoonlijke arbeid en loon, met een embedding-criterium dat onder de voorgestelde Wet VBAR komt. Ongeveer 1,1–1,2 miljoen zzp'ers bevinden zich binnen deze perimeter. Hun opdrachtgevers — in ICT, locum-zorg, journalistiek, bouwonderaanneming en interim-management — melden tariefkortingen van 10–20%, contracten die via detacheerders worden omgeleid met een opslag per uur, massale omzettingen naar de loonlijst, en opdrachten die rechtstreeks worden beëindigd.

01De pijn

Vijf jaar. Dat is het venster waar de Belastingdienst nu in terug kan reiken wanneer zij oordeelt dat de freelancer van een Nederlandse opdrachtgever feitelijk een werknemer was. Rijksoverheid plaatste de datum op 6 september 2024 in haar eigen kop: "vanaf 1 januari 2025 volledige handhaving op schijnzelfstandigheid".¹ Loyens & Loeff vertaalde wat die zin in geld betekent. De handhaving, schreef het kantoor, richt zich op "the principal, not the self-employed contractor"; bij herclassificatie van een zzp'er is de opdrachtgever de loonheffing en premies sociale verzekeringen verschuldigd over een periode tot vijf jaar, met als enige verzachting dat niets vóór 1 januari 2025 kan worden geraakt.²

De papierwinkel die vroeger tegen die rekening beschermde, bestaat al niet meer. Op 6 september 2024 stopte de Belastingdienst met het goedkeuren van nieuwe modelovereenkomsten.² Negen jaar lang was dat sjabloon het standaardmechanisme waar een Nederlandse ICT-manager of inkoper bij een ziekenhuis naar verwees wanneer hun accountant vroeg hoe een langlopende freelance-opdracht was gestructureerd. Drie maanden voordat de handhaving terugkeerde, hield het sjabloon op bewijskracht te bieden. De opdrachtgever bewaarde het dossier. Het dossier beantwoordde de vraag niet meer.

Een regime dat Nederlandse opdrachtgevers omschrijven aan de hand van wat het hen per opdracht kost: handhavingsmoratorium beëindigd op 1 januari 2025;¹ terugwerkende aansprakelijkheid voor loonheffing en premies bij de opdrachtgever tot vijf jaar, beperkt door de afkapdatum 1 januari 2025;² Belastingdienst stopte op 6 september 2024 met het goedkeuren van modelovereenkomsten;² de zachte landing op verzuimboetes uit 2025 is gedeeltelijk verlengd in 2026 (geen verzuimboetes; vergrijpboetes voor opzet / grove schuld zijn actief);⁴ volledig boeteregime per 1 januari 2027;⁴ status bepaald door een holistische toets van gezag / persoonlijke arbeid / loon plus het voorgestelde embedding-criterium onder de aanstaande Wet VBAR;² tegen een populatie van ~1,1–1,2 miljoen zzp'ers en tienduizenden opdrachtgevers; met vakpers- en branche-publicaties die tariefkortingen van 10–20%, omleiding via detacheerders met €/uur-opslagen, herclassificatie naar loonlijst en regelrechte beëindiging registreren in ICT, locum-zorg, journalistiek, bouwonderaanneming en interim-management.^3,4

De agenda rond de handhaving is zelf onderdeel van de schade. In december 2025 heeft het kabinet de zachte landing op verzuimboetes gedeeltelijk verlengd in 2026: geen administratieve boetes voor onbedoelde misclassificatie, maar vergrijpboetes voor opzet of grove schuld blijven van kracht, en het volledige boeteregime treedt in werking op 1 januari 2027.⁴ De voorzitter van ZZP Nederland zei tegen het kabinet, in bewoordingen die de branchevereniging vervolgens op haar eigen nieuwspagina afdrukte, dat "de aanhoudende uitstel zonder duidelijke nieuwe wetgeving meer schade aanricht dan de naheffing zou doen".³ Opdrachtgevers wachten niet op 2027. Zij prijzen nu al opnieuw.

"De aanhoudende uitstel zonder duidelijke nieuwe wetgeving richt meer schade aan dan de naheffing zou doen." — ZZP Nederland, publieke reactie op de verlenging door het kabinet voor 2026

Hoe dat "opnieuw prijzen" er in de praktijk uitziet, wordt door de payroll-lezers van Salaris Vanmorgen en de freelancer-rapportages van ZZP Nederland beschreven in patronen die zich ongeacht de sector herhalen. Een langlopende ICT-contractor bij een Randstad-verzekeraar krijgt te horen dat haar dagtarief 15% omlaag gaat, take it or leave. Het contract van een locum-huisarts wordt omgeleid via een detacheerder die er een €/uur-opslag op zet en de opdrachtgeversaansprakelijkheid absorbeert. Een interim-manager die een opdracht van zes maanden afrondt, krijgt de keuze tussen omzetting naar de loonlijst of geen verlenging. Een onderaannemer in de bouw in Brabant wordt afgeschreven nadat de risicocommissie weigert een vijfjarige terugwerkende blootstelling op één enkele werker af te dekken.^3,4

Het risico draagt niet schoon over op een verzekeraar. Er is geen commercieel product dat een vijfjarige terugwerkende loonheffingsverplichting omzet in een vaste maandelijkse premie, omdat de onderliggende status achteraf wordt vastgesteld op basis van een holistische toets — gezag, persoonlijke arbeid, loon en, onder de voorgestelde Wet VBAR, of de werker structureel is ingebed in de organisatie van de opdrachtgever.² De feiten verschuiven; de toets verschuift mee. Dus draait de Nederlandse opdrachtgever de beoordeling continu, prijst hij een opdrachtgevers-blootstellingsopslag in op iedere opdracht, en schrijft hij de freelance-relatie af zodra de marge de toets niet meer haalt. De modelovereenkomsten zijn ingetrokken vóór het moratorium eindigde. De vervangende wet ligt nog in de Kamer. Daartussenin zit de rekening.

Verder lezen

¹ Rijksoverheid — "Vanaf 1 januari 2025 volledige handhaving op schijnzelfstandigheid" (6 september 2024) — de bevestiging van het kabinet dat het handhavingsmoratorium op de Wet DBA per 1 januari 2025 eindigt en dat de Belastingdienst de volledige handhaving hervat: rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/09/06/vanaf-1-januari-2025-volledige-handhaving-op-schijnzelfstandigheid
² Loyens & Loeff — "The termination of the enforcement moratorium as of 1 January 2025" — vijfjarige terugwerkende aansprakelijkheid van de opdrachtgever; stop op goedkeuringen van modelovereenkomsten per 6 september 2024; toets van gezag / persoonlijke arbeid / loon en het embedding-criterium onder de Wet VBAR: loyensloeff.com/insights/news--events/news/the-termination-of-the-enforcement-moratorium-as-of-1-january-2025/
³ ZZP Nederland — "Kabinet stelt boetes bij schijnzelfstandigheid ook 2026 uit" — de publieke positie van de branchevereniging over het aanhoudende uitstel en de patronen van 10–20% tariefkortingen / detacheerder-omleiding / beëindiging die haar leden melden: zzp-nederland.nl/nieuws/kabinet-stelt-boetes-bij-schijnzelfstandigheid-ook-2026-uit
⁴ Salaris Vanmorgen — "Zachte landing handhaving schijnzelfstandigheid deels verlengd in 2026" (20 december 2025) — gedeeltelijke verlenging van de zachte landing op verzuimboetes in 2026; vergrijpboetes voor opzet / grove schuld actief; volledig boeteregime per 1 januari 2027: salarisvanmorgen.nl/2025/12/20/zachte-landing-handhaving-schijnzelfstandigheid-deels-verlengd-in-2026/

02Wie lost dit nu op

Drie Nederlandse aanbieders die zichzelf op hun eigen homepage publiekelijk aan opdrachtgevers presenteren rond Wet DBA-risicobeoordeling, vervanging van modelovereenkomsten of zzp-compliance — front-page-tekst die expliciet de Wet DBA, schijnzelfstandigheid of zzp-statusrisico voor opdrachtgevers benoemt. Iedere vermelding is op de schrijfdatum geverifieerd als live en zelf-marketend in deze niche. Vermelding is geen aanbeveling. De lijst is bewust smal.

Driessen — Test je zzp'er

Nederlandse HR-dienstverlener wiens zelf gepromote schijnzelfstandigheid-diagnose opdrachtgevers letterlijk aanspreekt: "Twijfel je over de rechtmatigheid van je zzp-inhuur? Test je zzp'er." Het product wordt gepositioneerd als een vier-vragen-screen voor het regime na 1 januari 2025 — "Beantwoord maximaal vier korte vragen en kom erachter of er mogelijk sprake is van schijnzelfstandigheid" — en de call-to-action is "Start de test en controleer jouw zzp'er." De route die een Nederlandse opdrachtgever kiest wanneer hij een laagdrempelige eerste check wil op de vraag of een lopende zzp-opdracht op een dienstverband begint te lijken, voordat een diepere review voor vervanging van de modelovereenkomst wordt opgestart.

driessen.nl / test-je-zzp

HelloProfs — Schijnzelfstandigheid Spiegel

Nederlandse zzp-platform waarvan de front-page-tool letterlijk "Schijnzelfstandigheid Spiegel" heet en gepositioneerd is als "Risico zzp inhuren". De spiegel benchmarkt de samenwerking van een opdrachtgever met een zzp'er tegen een database van recente rechtelijke uitspraken over de Wet DBA, zodat een opdrachtgever ziet hoe zijn praktijk zich verhoudt tot de actuele jurisprudentie over gezag / persoonlijke arbeid / loon en het embedding-criterium. Gratis te gebruiken; gepositioneerd als een zelfbeoordelingsoppervlak voor het regime na 1 januari 2025 waarin modelovereenkomsten geen bewijskracht meer bieden. De route die een Nederlandse opdrachtgever of bedrijfsjurist kiest wanneer hij voorafgaand aan een herclassificatie met hoog risico een gestructureerde vergelijking met de feitelijke rechtspraak wil.

helloprofs.nl / risico-schijnzelfstandigheid-spiegel

Temper — DBA-wet 2026 toolkit

Nederlands on-demand-werkplatform dat zichzelf letterlijk presenteert als "Blijf compliant met de DBA-wet 2026 en het nieuwe zzp-wetsvoorstel", zijn productoppervlak positioneert als "Gebruik de toolkit van Temper om sancties te voorkomen" en de operatorvraag formuleert als "Schijnzelfstandigheid voorkomen: zo blijf je compliant". De opdrachtgever-gerichte tekst spreekt het mechanisme van opdrachtgeversaansprakelijkheid direct aan — "hoe je als opdrachtgever kunt voorkomen dat een zzp'er per ongeluk in een verkapt dienstverband belandt" — en de toolkit is opgebouwd rond "de juiste arbeidsrelatie bepalen". De route die een Nederlandse opdrachtgever kiest wanneer hij een platformgemedieerde workflow wil die de sourcinglaag combineert met de schijnzelfstandigheid-statusworkflow, in plaats van twee aparte compliance-stacks te draaien.

temper.works / onderwerp / wet-dba

De vermelde aanbieders presenteren zichzelf publiekelijk op hun eigen homepage aan Nederlandse opdrachtgevers in de niche Wet DBA / schijnzelfstandigheid. Vermelding is geen aanbeveling. Verschillende aangrenzende leveranciers zijn overwogen en uitgesloten — HeadFirst Group benoemt zzp'ers in haar nieuwskoppen, maar de homepage promoot geen Wet-DBA-risicobeoordelingsproduct; ZZP Nederland is een branchevereniging en belangenorganisatie en geen leverancier, en wordt in sectie 01 als bron aangehaald; het TLS-certificaat van ZZP Barometer was op de schrijfdatum niet bereikbaar; Schijnzelfstandig.nl, Iridium Advies en Adviesbureau Wet DBA waren niet bereikbaar; BC.nl (uitgever van Brisk Magazine) heeft ZZP'ers als navigatiecategorie, maar de homepage promoot geen compliance-product. Alle zijn afgevallen onder het uitgangspunt dat twee tot drie geverifieerde vermeldingen beter zijn dan vier met een zwakke schakel. Vakpers, regelgever en branchevereniging die hierboven in sectie 01 zijn aangehaald, vormen de bron voor het operator-perspectief, niet de oplossingsleveranciers.

Vermelde bedrijven — beheer uw vermelding. Bent u een van de bovengenoemde aanbieders en klopt hier iets niet, ontbreekt er iets, is iets verouderd — of staat u liever niet vermeld? Laat het ons weten. Verwijdering wordt binnen 24 uur verwerkt; correcties binnen 7 werkdagen. Wij benaderen vermelde bedrijven niet als eerste; wij publiceren wat uw eigen publieke marketing claimt en reageren wanneer u contact opneemt. E-mail contact@aikraft.com.